თანამედროვე შესყიდვების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაცია უკავშირდება ელექტრონული სისტემების დანერგვას. ციფრული ინსტრუმენტების გამოყენებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა როგორც პროცესების ეფექტიანობა, ისე ხარჯების სტრუქტურა.

იცოდით, რომ შესყიდვების ელექტრონული სისტემების გამოყენებით მომხმარებელს მნიშვნელოვნად უმცირდება როგორც საბიუჯეტო, ასევე ადმინისტრაციული ხარჯები?

ელექტრონული სისტემების გამოყენება არ შემოიფარგლება მხოლოდ სატენდერო განცხადების ონლაინ გამოქვეყნებით. იგი მოიცავს შესყიდვის მთელი ციკლის ციფრულ მართვას, მათ შორის:
— სატენდერო დოკუმენტაციაზე მარტივი და სწრაფი წვდომა
— წინადადებების ელექტრონული ფორმით წარდგენა და მიღება
— კომუნიკაცია სისტემის ფარგლებში
— შეფასების პროცესის გამჭვირვალე მართვა
— დაზუსტებების პროცესის e-Procurement სისტემაში წარმართვა
— შედეგების დაოქმება ელექტრონულ სისტემაში და გაზიარება მონაწილე პრეტენდენტებზე
— ხელშეკრულებების ადმინისტრირება

შეიძლება ითქვას, რომ ეს არის end-to-end ციფრული პროცესი, რომელიც ამცირებს ადამიანურ ჩარევას და ზრდის ეფექტიანობას.

ელექტრონული სისტემები ქმნის ეკონომიას რამდენიმე მიმართულებით:
1. კონკურენციის ზრდა — მონაწილეობის გამარტივება ზრდის პრეტენდენტთა რაოდენობას, რაც ამცირებს ფასებს.
2. ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირება — ქაღალდზე დაფუძნებული პროცესების ჩანაცვლება ამცირებს დროის დანახარჯს, ადამიანურ რესურსს და ოპერაციულ ხარჯებს.
3. გამჭვირვალობა და ნდობა — მეტი გამჭვირვალობა ზრდის ბაზრის ჩართულობას და ამცირებს რისკებს.
4. პროცესების ავტომატიზაცია — სტანდარტიზაცია და ავტომატიზაცია ამცირებს შეცდომების ალბათობას.

მიუხედავად იმისა, რომ ელექტრონული სისტემების გამოყენება უკვე ფართოდ ვრცელდება კერძო სექტორშიც, კვლევების ძირითადი ფოკუსი კვლავ საჯარო სექტორზეა. ბოლო წლების მონაცემები ნათლად აჩვენებს მის ეფექტიანობას:

— საქართველო — სახელმწიფო შესყიდვების ერთიანი ელექტრონული სისტემის გამოყენებით, ყოველწლიურად მიიღწევა დაახლოებით 14%-მდე ბიუჯეტური ეკონომია. ტენდერში მონაწილეთა საშუალო რაოდენობა სისტემის დანერგვის შემდეგ (2010 წლის ბოლოდან) მუდმივად იზრდება და 2014 წლის მონაცემებით შეადგენს 2.02 პრეტენდენტს საშუალოდ.
— პორტუგალია — ფასების შემცირება დაახლოებით 20%-ის ოდენობით.
— საფრანგეთი — ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირება დაახლოებით 10%-ით.
— ავსტრია — დაიზოგა 178 მილიონი ევრო, მაშინ როდესაც განხორციელდა 830 მილიონი ევროს ღირებულების შესყიდვები.

(წყარო: E-Procurement Savings in Europe (2012); სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს წლიური ანგარიშები)

ელექტრონული სისტემების ეფექტიანობა ეფუძნება რამდენიმე ძირითად ფაქტორს:
— წვდომა დოკუმენტაციებზე — უფრო მეტი კომპანია ხედავს და მონაწილეობს ტენდერებში
— ინფორმაციის სიმეტრია — ყველა მონაწილეს აქვს ერთნაირი ინფორმაცია
— ტრანზაქციული ხარჯების შემცირება
— პროცესების სტანდარტიზაცია

ეკონომიის გარდა, ელექტრონული შესყიდვების სისტემები უზრუნველყოფს:
— მონაცემებზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებებს
— აუდიტის გამარტივებას
— კორუფციული რისკების შემცირებას
— ისტორიული მონაცემების დაგროვებას და ანალიზს

მიუხედავად მნიშვნელოვანი სარგებლისა, არსებობს გარკვეული გამოწვევებიც:
— სისტემების ტექნიკური გამართულობა
— მომხმარებელთა გადამზადების საჭიროება

თუმცა, სწორი დანერგვის პირობებში, სარგებელი მნიშვნელოვნად აღემატება რისკებს.

ელექტრონული შესყიდვების სისტემები წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტიან ინსტრუმენტს ხარჯების ოპტიმიზაციისა და პროცესების გაუმჯობესებისთვის. მათი გამოყენება იწვევს:
— ბიუჯეტური ეკონომიის ზრდას
— ადმინისტრაციული ხარჯების შემცირებას
— კონკურენციის გაძლიერებას

საბოლოოდ, e-Procurement არ არის მხოლოდ ტექნოლოგიური ინოვაცია — ეს არის სტრატეგიული ცვლილება, რომელიც აყალიბებს უფრო ეფექტიან, გამჭვირვალე და კონკურენტულ შესყიდვების სისტემას.

გსურთ კომერციული შესყიდვები წარმართოთ გამჭვირვალედ და ეფექტიანად? დარეგისტრირდით Etenders.ge-ზე და გამოაცხადეთ თქვენი პირველი კომერციული ტენდერი უფასოდ!

გაწევრიანდით Etenders.ge-ს Facebook ჯგუფში და მიიღეთ უახლესი ინფორმაცია შესყიდვების სფეროში. გჭირდებათ კონსულტაცია? დაგვიკავშირდით!

სტატიის ავტორი: ალექსანდრე ჩხიკვიშვილი