როგორც საჯარო, ასევე კომერციულ შესყიდვებში გამარჯვებულის გამოვლენა მხოლოდ მიღებული წინადადებების ხარისხზე არ არის დამოკიდებული — არანაკლებ მნიშვნელოვანია ის, თუ როგორი შეფასების მეთოდს იყენებს შემსყიდველი ორგანიზაცია საუკეთესო სატენდერო წინადადების გამოსავლენად.

იცოდით, რომ პრეტენდენტების შეფასების განსხვავებული მეთოდების გამოყენებით შესაძლებელია მიიღოთ სრულიად განსხვავებული შედეგები?

ერთი და იგივე სატენდერო წინადადებები სხვადასხვა მეთოდით შეფასებისას შეიძლება სრულიად განსხვავებული რიგითობით დალაგდეს. მაგალითად, კომპანია, რომელიც ერთ მეთოდში გამარჯვებულია, სხვა მეთოდში შესაძლოა არც კი მოხვდეს პირველ ადგილზე.

ეს ნიშნავს, რომ:
— შეფასების მეთოდი პირდაპირ განსაზღვრავს გამარჯვებულს
— ის გავლენას ახდენს პრეტენდენტების ქცევაზე და მათ მიერ წარდგენილ წინადადებებზე

1. Lowest Price — დაბალი ფასი

გამარჯვებულია ის პრეტენდენტი, რომელიც აკმაყოფილებს მოთხოვნებს და სთავაზობს შემსყიდველს ყველაზე დაბალ ფასს.

2. ფასისა და ხარისხის თანაფარდობა (Scoring)

გამარჯვებულია ის პრეტენდენტი, რომელიც შემსყიდველს ფასის და ხარისხის საუკეთესო თანაფარდობას სთავაზობს. მაგალითად, საქართველოს სახელმწიფო შესყიდვებში გამოყენებულია ეგრეთწოდებული ავტომატური რანჟირების სისტემა, რომელიც საბოლოო შეფასებებს ავტომატურად აგენერირებს ელექტრონულ სისტემაში ინტეგრირებული მათემატიკური ალგორითმის საშუალებით. ზოგიერთი ქვეყანა იყენებს ქულობრივ (Scoring) მეთოდებს, სადაც პრეტენდენტები ფასდება სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით, წინასწარ განსაზღვრული წონებით.

3. სასიცოცხლო ციკლის დანახარჯები (Life-Cycle Costing)

იმარჯვებს ის პრეტენდენტი, რომლის პროდუქტის სასიცოცხლო ციკლის დანახარჯები ყველაზე ნაკლებია. ეს შეფასება ეფუძნება არა მხოლოდ შესყიდვის ფასს, არამედ მომავალ ხარჯებსაც — ექსპლუატაციის, მოვლის, ენერგომოხმარების ხარჯები და სხვა. ასეთ მეთოდებს ზოგჯერ product specific კალკულატორებსაც უწოდებენ.

წარმოიდგინეთ ორი პრეტენდენტი:

— A — დაბალი ფასი, საშუალო ხარისხი
— B — მაღალი ფასი, მაღალი ხარისხი

შედეგი დამოკიდებულია მეთოდზე:
— დაბალი ფასი → გაიმარჯვებს A-მ
— ფასის და ხარისხის თანაფარდობა → შესაძლოა გაიმარჯვოს B-მ

თუ პრეტენდენტებმა არ იციან შეფასების მეთოდი:
— ისინი ვერ მოახდენენ შეთავაზების ოპტიმიზაციას
— იზრდება გაუგებრობების და დავების რისკი

ამიტომ რეკომენდირებულია: შეფასების მეთოდი მკაფიოდ იყოს განსაზღვრული სატენდერო დოკუმენტაციაში.

— წინასწარ განსაზღვრეთ შეფასების მეთოდი
— აირჩიეთ მეთოდი, რომელიც შეესაბამება შესყიდვის სპეციფიკას
— თუ შეფასების კრიტერიუმია დაბალი ფასი, დეტალურად გაწერეთ სპეციფიკაციები, რათა მიიღოთ სათანადო ხარისხი
— თუ იყენებთ ავტომატური რანჟირების სისტემას, აცნობეთ პოტენციურ პრეტენდენტებს შეფასების ალგორითმი
— თუ იყენებთ ქულობრივ (Scoring) მეთოდს, დეტალურად აღწერეთ შეფასების კრიტერიუმები
— მოერიდეთ ზედმეტად რთულ მოდელებს, თუ ისინი არ არის საჭირო

— ყურადღებით გაეცანით შეფასების მეთოდს
— თქვენი წინადადება მოარგეთ კრიტერიუმებს
— ნუ გააკეთებთ აქცენტს მხოლოდ ფასზე, თუ სხვა ფაქტორებიც ფასდება

შეფასების მეთოდი არ არის მხოლოდ ტექნიკური დეტალი — ის არის სტრატეგიული არჩევანი, რომელიც განსაზღვრავს ტენდერის შედეგს. სწორად შერჩეული და გამჭვირვალედ კომუნიცირებული მეთოდი:
— ზრდის კონკურენციას
— ამცირებს დავებს
— უზრუნველყოფს უკეთეს შედეგს

საბოლოოდ, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ რა წინადადებებს მიიღებთ, არამედ როგორ შეაფასებთ მათ.

გსურთ კომერციული შესყიდვები წარმართოთ გამჭვირვალედ და ეფექტიანად? დარეგისტრირდით Etenders.ge-ზე და გამოაცხადეთ თქვენი პირველი კომერციული ტენდერი უფასოდ!

გაწევრიანდით Etenders.ge-ს Facebook ჯგუფში და მიიღეთ უახლესი ინფორმაცია შესყიდვების სფეროში. გჭირდებათ კონსულტაცია? დაგვიკავშირდით!

სტატიის ავტორი: ალექსანდრე ჩხიკვიშვილი