იცოდით, რომ მიმდინარე წლის 19 ივლისს სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში ძალაში შევიდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ცვლილება? ცვლილებები შეეხო როგორც კანონმდებლობის პრინციპებს, ასევე გარკვეულ დეფინიციებს, მონეტარულ ზღვრებს, ტენდერის ჩატარების მინიმალურ ვადებს, შემსყიდველი ორგანიზაციების გადაწყვეტილებების გასაჩივრების წესებსა და სხვა რეგულაციებს.

ზოგადად, სახელმწიფო შემსყიდველი ორგანიზაციები საქონლის, მომსახურების და სამუშაოს შესყიდვებში ყოველწლიურად დაახლოებით ოთხ მილიარდ ლარს ხარჯავენ. გამომდინარე იქედან, რომ ჩვენს სისტემაში ოპერირებადი კომპანიების გარკვეული წრე, გარდა კერძო სექტორის შესყიდვებისა, დაინტერესებულია ასევე სახელმწიფო შესყიდვებით, შევეცდებით მოკლედ გადმოგცეთ როგორც ძალაში შესული ცვლილებების არსი, ასევე ცვლილებებთან მჭიდრო კავშირში მყოფი ზოგადი იდეები და ლოგიკები.

2017 წლის 19 ივლისიდან სახელმწიფო შესყიდვების მარეგულირებელ კანონმდებლობაში გაჩნდა ტერმინი — ელექტრონული სახელმწიფო შესყიდვა. ეს არის განსხვავებული ტიპის ელექტრონული პროცედურები, რომლებიც მორგებულია განსხვადებული ხასიათის შესყიდვის ობიექტებზე. კანონმდებლობის ტერმინოლოგიით, ელექტრონულ სახელმწიფო შესყიდვაში მოიაზრება ელექტრონული ტენდერი, კონკურსი და კონსოლიდირებული ტენდერი.

ძირითადი განსხვავება ამ სამ ელექტრონულ საშუალებას შორის:

ელექტრონული ტენდერის შემთხვევაში შემსყიდველი ორგანიზაცია მუშაობს მხოლოდ თვლადი და ობიექტური მოთხოვნებით. შემსყიდველი ორგანიზაცია უფლებამოსილია ნებისმიერი შესყიდვა განახორციელოს ელექტრონული ტენდერის საშუალებით.

კონკურსის გამოყენება შემსყიდველ ორგანიზაციას შეუძლია მხოლოდ საპროექტო მომსახურების შესყიდვისას. კონკურსის შემთხვევაში გამოყენებულია „ორი კონვერტის პრინციპი" (Etenders.ge-ზე ღია ტენდერი ორი კონვერტის პრინციპით) და შემსყიდველი ორგანიზაცია აფასებს ტექნიკურ წინადადებას ფასის ცოდნის გარეშე.

კონსოლიდირებული ტენდერი გულისხმობს შესყიდვის ცენტრალიზებულად განხორციელებას. ტენდერს ახორციელებს სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო.

რევერსული აუქციონის ტიპის ტენდერი (SPA) — გულისხმობს პრეტენდენტების მიერ კლებადობის პრინციპით ვაჭრობას. ხელშეკრულების გაფორმება სავალდებულოა იმ პრეტენდენტთან, რომელიც აკმაყოფილებს ყველა მოთხოვნას და მონაწილეობს ყველაზე დაბალი ფასით. (იხილეთ რევერსული აუქციონები Etenders.ge-ზე)

ტენდერი დამატებითი რაუნდების გარეშე (NAT) — ღია პროცედურა, რომელშიც გამოყენებული არ არის ვაჭრობის დამატებითი რაუნდები. მსგავსია ღია ტენდერისა ერთი კონვერტის პრინციპით. სისტემა ავტომატურად ავლენს პრეტენდენტების რიგითობას.

სამუშაოს შესყიდვის ალტერნატიული მეთოდი (DEP) — შემსყიდველი ორგანიზაცია ერთდროულად აფასებს ყველა წარდგენილ წინადადებას პრეტენდენტების რანჟირების მიუხედავად.

ორეტაპიანი ტენდერი (MEP) — პრეტენდენტების რანჟირება დამოკიდებულია არა მხოლოდ ფასზე, არამედ სხვა თვლად კრიტერიუმებზეც. გამოყენებულია ავტომატური რანჟირების სისტემა. (იხილეთ ასევე ჩვენი სტატია შეფასების მეთოდების შესახებ)

ნებისმიერი ელექტრონული საშუალების მიმდინარეობის ვადა დამოკიდებულია შესყიდვის ობიექტზე და დაგეგმილი შესყიდვების წლიურ ჯამურ ღირებულებაზე. მაგალითად, თუ შემსყიდველი ორგანიზაცია გეგმავს სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვას 300 000 ლარზე მეტი ღირებულებით, ტენდერის ვადა სავალდებულოდ უნდა განისაზღვროს არანაკლებ 20 დღით.

სიახლეა ასევე ის, რომ სატენდერო პირობებში ცვლილების შეტანის შემთხვევაში, ვადა ავტომატურად გრძელდება გამოცხადებიდან ცვლილებამდე გასული ვადით. მაგალითად, თუ ტენდერის გამოცხადებიდან მე-5 დღეს შემსყიდველი შეიტანს ცვლილებას, ვადა ავტომატურად გაიზრდება 5 დღით.

დეტალებისთვის იხელმძღვანელეთ კანონის 10(1) მუხლით.

კანონის ახალი რედაქციით დამკვიდრდა საერთაშორისოდ აღიარებული პრაქტიკა — სატენდერო დოკუმენტაციის შემუშავებისას შემსყიდველმა უპირატესობა უნდა მიანიჭოს შესრულების და ფუნქციურ სპეციფიკაციებს. ფუნქციური სპეციფიკაციებით ორიენტირი კეთდება საბოლოო შედეგზე და არა შედეგის მიღწევის გზაზე — რაც საბოლოოდ ზოგავს შესყიდვების ბიუჯეტს.

გასაჩივრების პროცედურა წარიმართება საჩივრის ელექტრონულად წარდგენით. შედეგად ტენდერი „იყინება" სანამ დავების განხილვის საბჭო არ გამოიტანს გადაწყვეტილებას.

საქართველოში დავების განხილვის საბჭოს მაქსიმალური ვადა შეადგენს 10 დღეს — ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი მსოფლიოში.

კანონის ახალი რედაქციით განსხვავებულად განესაზღვრა უფლებები შესყიდვაში მონაწილეობის მსურველსა და პრეტენდენტს:

— სატენდერო დოკუმენტაციის გასაჩივრება — შეუძლია შესყიდვაში მონაწილეობის მსურველ ნებისმიერ პირს და უფასოა
— სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრება — შეუძლია მხოლოდ უშუალო მონაწილეს და ფასიანია: შესყიდვის სავარაუდო ღირებულების 2%, მაგრამ არანაკლებ 100 და არაუმეტეს 500 ლარი

სახელმწიფო შესყიდვების კანონმდებლობის მიზნებს დაემატა პროპორციულობის პრინციპის დაცვა. ეს კავშირშია მიმწოდებლების მიმართ დაწესებულ მოთხოვნებთან — მოთხოვნებით უსაფუძვლოდ არ უნდა იზღუდებოდეს კონკურენცია.

მაგალითად, დღესდღეობით ცალსახად განისაზღვრება კომპანიის ბრუნვის მოთხოვნის ზედა ზღვარი — ბრუნვა საჭიროა მოთხოვნილ იქნას შესყიდვის მოცულობისა და მიწოდების ვადის გათვალისწინებით. დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებები ხელმისაწვდომია ნებისმიერისთვის.

Etenders.ge გისურვებთ წარმატებას სახელმწიფო ტენდერებში მონაწილეობისას! შეკითხვების შემთხვევაში კი გთავაზობთ საკონსულტაციო მომსახურებას.

გაწევრიანდით Etenders.ge-ს Facebook ჯგუფში და მიიღეთ უახლესი ინფორმაცია შესყიდვების სფეროში. გჭირდებათ კონსულტაცია? დაგვიკავშირდით!

სტატიის ავტორი: ალექსანდრე ჩხიკვიშვილი