ზუსტად 10 წლის წინ გამოცხადდა საქართველოს ისტორიაში პირველი ელექტრონული ტენდერი. რა გზა განვლეთ მას შემდეგ და სად არის გამჭვირვალობის გაუმჯობესების პოტენციალი? Etenders.ge განმარტავს.
საქართველოს პირველი ელექტრონული ტენდერი
იცოდით, რომ ზუსტად 10 წლის წინ გამოცხადდა საქართველოს ისტორიაში პირველი ელექტრონული ტენდერი? ეს იყო სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს მიერ, მის მიერვე ახლად შექმნილ სისტემაში, გამოცხადებული SPA100000001 ტენდერი — 2 მილიონი დოკუმენტის დასკანირებისა და საძიებო სისტემის აწყობის მომსახურების შესყიდვაზე.
2010 წლის 1 დეკემბრიდან ელექტრონული პლატფორმის გამოყენება კანონით სავალდებულო გახდა ყოველი სახელმწიფო შემსყიდველი ორგანიზაციისათვის — ეს იყო რევოლუციური ნაბიჯი გამჭვირვალობის გზაზე.
გამჭვირვალობის ლოგიკა სახელმწიფო შესყიდვებში
სახელმწიფო/საჯარო შესყიდვებში გამჭვირვალობის პრინციპის ლოგიკა მარტივია — გადასახადის გადამხდელს უნდა შეეძლოს, ადევნოს თვალყური მისი სახსრებით განხორციელებულ შესყიდვებს. გამჭვირვალე ელექტრონული პლატფორმა სახელმწიფო შესყიდვების მთლიანი სისტემის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია.
საჯარო სისტემის გამართული ფუნქციონირებისთვის ასევე უმნიშვნელოვანესია:
— კარგი კანონმდებლობა
— უფლებების დაცვის დამოუკიდებელი და სწრაფი მექანიზმი (დავების განხილვის საბჭო)
აღსანიშნავია, რომ საქართველოში მიმდინარეობს პროცესები სახელმწიფო შესყიდვების საკანონმდებლო ბაზის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან მიახლოებისთვის.
10 წლის გზა — რა შეიცვალა?
2010 წელს თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით სახელმწიფო შესყიდვების გამჭვირვალობას გაუკეთდა განსხვავებული ინტერპრეტაცია. 10 წლის წინ ჩაითვალა, რომ გამჭვირვალობა აღარ ნიშნავს:
— სატენდერო განცხადების გაზეთში გამოქვეყნებას
— სატენდერო დოკუმენტაციის ქაღალდის სახით ხელმისაწვდომობას
— სატენდერო წინადადებების კონვერტებით ჩაბარებას
— კონტრაქტორის შერჩევის დოკუმენტაციის მაკულატურის სახით არქივირებას
დღევანდელი გაგებით, გამჭვირვალობა კიდევ უფრო ფართო კონცეფციაა.
მომავლის გამოწვევები — სად არის პოტენციალი?
გამჭვირვალობის გაუმჯობესების პოტენციალი მოიცავს:
— დახვეწილი შეტყობინებები გამოცხადებული ტენდერების შესახებ
— მიმდინარე პროექტების შესაბამისი ტენდერების ძიება
— შემსყიდველი ორგანიზაციების რეიტინგის გენერირება ძირითადი ინდიკატორებით
— მანქანით წაკითხვადი ფორმატი (machine readable format)
მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში (კანადა, მოლდოვა, უკრაინა და სხვა) აქტიურად მიმდინარეობს მუშაობა OCDS სტანდარტის (Open Contracting Data Standard) დანერგვაზე. ამ თემაზე საინტერესოა ასევე საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს მოკლე ანგარიში სახელმწიფო შესყიდვების მონაცემთა ბაზაზე ხელმისაწვდომობის შესახებ.
გამჭვირვალობა კომერციულ შესყიდვებში
კომერციულ შესყიდვებში გამჭვირვალობის ლოგიკა განსხვავდება სახელმწიფო სისტემისაგან — დამფუძნებელს/აქციონერს უნდა შეეძლოს, ადევნოს თვალყური მისი სახსრებით განხორციელებულ შესყიდვებს. სწორედ ამ ლოგიკას ეფუძნება Etenders.ge-ს ტრანსპარენტულობის დონე.
პლატფორმის რეკომენდაციები მიმართულია იმისკენ, რომ შემსყიდველი ორგანიზაცია სამართლიანად მოექცეს პოტენციურ მიმწოდებლებს — მაგ. პრეტენდენტებზე ტენდერის შედეგების გაზიარება.
რაც შეეხება აგრეგირებულ მონაცემებს, Etenders.ge-ზე დანერგილია „შესყიდვების ანალიტიკის" ტული, რომელსაც 13 სტატისტიკური რეპორტის გენერირება შეუძლია. შემსყიდველ კომპანიას შეუძლია იხილოს რეალურ დროში გენერირებული ინდიკატორები და შეადაროს საკუთარი მახასიათებლები პლატფორმის საშუალო მაჩვენებლებს.
დასკვნა
გამჭვირვალობის ახლებურად ინტერპრეტაცია უწყვეტი პროცესია. 10 წლის წინ ელექტრონულმა სისტემამ რევოლუცია მოახდინა — დღეს კი ახალი ტექნოლოგიები ახალ შესაძლებლობებს ქმნის. მნიშვნელოვანია ვსდიოთ კვალდაკვალ ამა თუ იმ ტექნოლოგიის განვითარებას და მუდმივად ვაუმჯობესოთ შესყიდვების სისტემა.
გსურთ კომერციული შესყიდვები წარმართოთ გამჭვირვალედ და ეფექტიანად? დარეგისტრირდით Etenders.ge-ზე და გამოაცხადეთ თქვენი პირველი კომერციული ტენდერი უფასოდ!
გაწევრიანდით Etenders.ge-ს Facebook ჯგუფში და მიიღეთ უახლესი ინფორმაცია შესყიდვების სფეროში. გჭირდებათ კონსულტაცია? დაგვიკავშირდით!
სტატიის ავტორი: ალექსანდრე ჩხიკვიშვილი
