ევროკავშირის საჯარო შესყიდვების დირექტივის რევიზიის პროცესს საქართველოსთვისაც აქვს მნიშვნელობა. 2027 წლის იანვარში უნდა ამოქმედდეს საქართველოს ახალი კანონი საჯარო შესყიდვების შესახებ, რომელიც დაფუძნებულია სწორედ 2014/24/EU დირექტივაზე. შესაბამისად, ევროკავშირის მიერ დაწყებული დირექტივის რევიზია ჩვენთვისაც საინტერესოა, რადგან ის გვაძლევს შესაძლებლობას წინასწარ გავიგოთ, რა მიმართულებით შეიძლება განვითარდეს ევროპული რეგულაციები და როგორ შეიძლება ამან გავლენა იქონიოს ქართულ საჯარო შესყიდვების პრაქტიკაზე. სწორედ ამიტომ Etenders.ge-ს საჯარო და კერძო შესყიდვების ექსპერტებმა გადავწყვიტეთ წინამდებარე მცირე სტატიის მომზადება, რომელიც მკითხველს გააცნობს ევროკომისიის მიერ დაწყებულ რევიზიას, კონსულტაციის მასშტაბს და იმ ნაბიჯებს, რომლებიც წინ არის დაგეგმილი.

— გამარტივება და ბიუროკრატიის შემცირება — მოქმედი წესები ზედმეტად რთულია და მცირე კომპანიებისთვის მონაწილეობა ტენდერებში კვლავ დიდ სირთულეს წარმოადგენს.

— სტრატეგიული, მწვანე და სოციალური შესყიდვები — 2014 წლის დირექტივის წესებმა ვერ უზრუნველყო, რომ მდგრადობა და სოციალური კრიტერიუმები ყოველდღიურ პრაქტიკად ქცეულიყო. კონტრაქტების უმეტესობა ისევ ყველაზე დაბალ ფასზეა ორიენტირებული. ახალი რევიზია მიზნად ისახავს მწვანე და სოციალური ფაქტორების გაძლიერებას.

— დაბალი კონკურენცია და ერთ-პრეტენდენტიანი ტენდერები — ევროპის აუდიტორთა სასამართლოს შეფასებით, კონკურენცია შესყიდვებში მნიშვნელოვნად შემცირდა და ერთ-პრეტენდენტიანი ტენდერების რაოდენობა გაიზარდა.

— სტრატეგიული ავტონომია და გეოპოლიტიკური საჭიროებები — გლობალური ცვლილებების ფონზე ევროკავშირი ცდილობს ეკონომიკური უსაფრთხოების გაძლიერებას და სტრატეგიულ სექტორებში საკუთარი წარმოებისა და რესურსების პრიორიტეტიზაციას.

— ციფრული ტრანსფორმაცია და ინოვაცია — საჭიროა თანამედროვე ციფრული ინსტრუმენტების დანერგვა და ინოვაციის მხარდაჭერა, რათა საჯარო შესყიდვების პროცედურები უფრო მოქნილი და ეფექტიანი გახდეს.

ზემოხსენებული გამოწვევების გათვალისწინებით, ამჟამად მოქმედი დირექტივის რევიზიის მიზნები ევროკომისიის მიერ ჩატარებული კონსულტაციისა და შეფასების დოკუმენტებში ასე ჩამოყალიბდა:

— პროცედურების მოდერნიზაცია და გამარტივება — არსებული დირექტივების გადახედვა, რათა ისინი უფრო მოქნილი და ეფექტიანი გახდეს.

— სტრატეგიულ პრიორიტეტებთან შესაბამისობა — შესყიდვების ჩარჩო უნდა შეესაბამებოდეს ევროკავშირის ფართო პოლიტიკურ მიზნებს, მათ შორის მდგრადობასა და ინოვაციას.

— მდგრადი და ინოვაციური შესყიდვების მხარდაჭერა — გარემოსდაცვითი და ციფრული ტრანსფორმაციის ინტეგრაცია, რათა შესყიდვები ეკონომიკური და სოციალური მიზნების განხორციელების ინსტრუმენტად იქცეს.

— SME სექტორის წვდომის გაუმჯობესება — მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის ბარიერების შემცირება, რათა მათ უფრო მარტივად შეძლონ მონაწილეობა ტენდერებში.

— გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების გაძლიერება — ბიუროკრატიის შემცირება და სამართლიანი კონკურენციის უზრუნველყოფა.

დირექტივაში ცვლილებების განხორციელების მიზნით ევროკომისიამ ჩაატარა ფართომასშტაბიანი კონსულტაცია, სადაც დაინტერესებულმა მხარეებმა ორი ძირითადი ფორმით მიიღეს მონაწილეობა:

— 745 წინადადება („Call for Evidence") — ეს იყო ოფიციალურად წარდგენილი დოკუმენტები და რეკომენდაციები, რომლებიც მოამზადეს სახელმწიფო უწყებებმა, პროფესიულმა ასოციაციებმა, დიდმა კომპანიებმა და აკადემიურმა ინსტიტუტებმა. ასეთი წინადადებები უფრო სტრატეგიული და არგუმენტირებული იყო – მიზნად ისახავდა პოლიტიკის ფორმირებაზე პირდაპირ გავლენას. მაგალითად, ნაწილი ეხებოდა მწვანე კრიტერიუმების ინტეგრაციას, ნაწილი კი SME-ების წვდომის გამარტივებას.

— 1,037 მოსაზრება საჯარო კონსულტაციის კითხვარზე — ეს იყო ინდივიდუალური პასუხები, რომლებიც ყოველდღიურ პრაქტიკულ გამოცდილებას ასახავდა. კითხვარი მოიცავდა ისეთ თემებს, როგორიცაა: როგორ მუშაობს არსებული დირექტივა რეალურ ცხოვრებაში, რა სირთულეებს აწყდებიან კომპანიები და სახელმწიფო უწყებები, და რა ცვლილებებია საჭირო ინოვაციისა და უსაფრთხოების მიმართულებით. აქ მონაწილეობდნენ მცირე და საშუალო ბიზნესები, ადგილობრივი თვითმმართველობები, არასამთავრობო ორგანიზაციები და ინდივიდუალური ექსპერტები.

ევროკომისია ახლა გადადის შემდეგ ფაზაში:

— სამართლებრივი წინადადების მომზადება — რომელიც დაეფუძნება კონსულტაციის შედეგებს.

— Impact Assessment — დეტალური ანალიზი, თუ რა ეკონომიკური, სოციალური და სამართლებრივი შედეგები ექნება ცვლილებებს.

— პოლიტიკური შეთანხმება — დირექტივის საბოლოო ტექსტი უნდა შეთანხმდეს ევროპარლამენტსა და საბჭოსთან.

ევროკავშირის საჯარო შესყიდვების დირექტივის რევიზიის პროცესი ჯერ კიდევ მიმდინარეობს და საბოლოო შედეგები მომდევნო წლების განმავლობაში გახდება ცნობილი. Etenders.ge მომავალშიც გააგრძელებს ამ თემაზე სიახლეების გაშუქებას, რათა ქართულ ბიზნესსა და პროფესიულ საზოგადოებას ჰქონდეს ინფორმაცია იმ ცვლილებების შესახებ, რომლებმაც შესაძლოა გავლენა იქონიოს ქართულ საჯარო შესყიდვების პრაქტიკაზე.

გსურთ იყოთ განახლებული საჯარო და კომერციული შესყიდვების სიახლეების შესახებ? გაწევრიანდით Etenders.ge-ს Facebook ჯგუფში და მიიღეთ უახლესი ინფორმაცია შესყიდვების სფეროში. გჭირდებათ კონსულტაცია? დაგვიკავშირდით!

სტატიის ავტორი: ლევან ბაინდურაშვილი